...hamin

بازی‌های محلی؛ فرهنگی كه رو به فراموشی است

  ‌واژه   "‌بازی" ‌ در لغت بیشتر به معنای سرگرمی،  تفریح و مشغولیت است.  بازی "  ‌در فارسی میانه  "‌وازیگ"  ‌است كه از ریشهِ ایرانی باستان  "‌واز"، به معنای جنبیدن و پریدن آمده است. وزیدن ‌( به معنای دمیدن، جنبیدن و پریدن ) و " وازیدن ‌( به همان معانی و همچنین بازی كردن ) در فارسی میانه و "‌باختن" ‌ و  "‌بازیدن ‌( به معنای بازی كردن و ورزیدن) در فارسی دری، از همین ریشه است. 

بازی یك نیاز اجتماعی است، همانطور كه جامعه شناسان معتقدند انسان با پرداختن به این عمل، رفتارها و گرایش‌های اجتماعی راتمرین می‌كند و به ارزش نظم و قانون در جامعه پی می‌برد. بسیاری از بازی های قدیمی در نقاط مختلف كشور ، با توجه به فرهنگ و نوع آداب و رسوم آن ناحیه و شاید دین و مذهب، در طی دوران های متمادی و پیوسته شكل گرفته‌اند و امروزه و یا بهتر بگوییم، در گذشته‌ای نه چندان دور، شكل كامل تری را به خود دیده‌اند. در این بین تأثیر اقلیم و به دنبال آن تفاوت های معماری كه منجر به ساخت فرهنگ مخصوص به هر منطقه‌ای  می‌شود، غیرقابل چشم‌پوشی است آنچنان‌كه تنوع فرهنگ‌ها و بازی های محلی را در نواحی مختلف ایران شاهد هستیم. 

مركز ایران ، با اقلیم گرم و خشك ، شكلی از معماری ر ا باعث شده كه سازنده فرهنگی غنی و سرشار از مفاهیم والاست. جامعه‌ای كه درون این معماری و همچنین شهرسازی می‌زیسته، دارای عادات و رسوم خاصی بوده كه بازی های محلی را می توان فقط یك قطره از این دریای بیكران دانست.  ‌بازی‌های محلی خطه اصفهان، معرف خوبی از این فرهنگ والاست؛ ناحیه ای كه سهم عظیمی از مركز ایران را نصیب خود كرده است. 

بازی های اصفهان و در نگاه كلی، بازی‌های محلی به سه دسته تقسیم می شوند: 

1-بازی‌های سرگرمی: این بازی‌ها توسط كودكان اجرا می‌شود و هدف آن  جز سرگرم كردن آنها نیست. این بازی‌ها اكثراً به صورت گروهی انجام شده و حس همكاری و همزیستی مسالمت‌آمیز را به آنها آموزش می‌دهد. از این نوع می توان به " قایم شدنی‌" ، " آفتاب مهتاب‌"  و " دوز بازی" اشاره كرد كه در اصفهان رایج تر بوده است. 

اكثر بازی های سرگرمی، كم و بیش هنوز در بین كودكان و مخصوصاً دختران رواج دارد كه در برخی موارد با تلفیق و یا تغییر آنها مواجه می‌شویم . 

2-بازی‌های‌ ورزشی‌: این نوع بازی‌ها، بیشتر جنبه مناسبتی و آیینی داشته و اغلب توسط بزرگسالان انجام می‌شده است. "كشتی كمربندی" از بازی‌های ورزشی استان اصفهان بوده كه به این صورت انجام می شد:

كشتی روی تلی از پهن كه كوبیده و سفت شده، انجام می‌گیرد و به همین جهت به آن كشتی كودگاهی نیز می‌گویند. دو كشتی گیر با گرفتن كمربندهای یكدیگر، زورآزمایی را شروع می‌كنند و همدیگر را به این طرف و آن طرف می‌كشند تا یكی از آنها دیگری را بلند كرده و به زمین بزند.

این بازی ها به نوعی دارای جنبه نمایشی بوده وچون توسط مردان انجام می شده، كفه قدرت نمایی آن سنگین تر به نظر می رسد. 

3-بازی های نمایشی: این نوع، مانند بازی های ورزشی، آیینی بوده ،اما توسط زنان اجرا می شده است. همان طور كه می دانیم، شكل گیری نمایش ها، از دل مذهب و ادیان بوده و به تدریج به جنبه های اجتماعی آن افزوده شده است. 

بازی های نمایشی دارای اهمیت اجتماعی فوق العاده ای بودند و به نوعی تبدیل به رسوم محلی شدند. در منطقه اصفهان از این نوع می توان به " غولك به درآ غولك، خود را بنما غولك ‌" و " كیه كیه در می زنه"  اشاره كرد . این بازی ها در مهمانی‌های زنانه و در فضایی بسته و به صورت شعر و موسیقی اجرا می شده‌است.

امروزه جایگاه بازی های ذكر شده،  از هر نوع به شدت كمرنگ شده و جای خود را به سرگرمی‌های مدرن داده است. البته نباید به این تغییر خرده بگیریم، چرا كه در گذشته، باتوجه به نبود امكانات بازی برای كودكان، آنها مجبور به ابداع بازی هایی با حداقل وسایل و تكیه بیشتر به حركت و زبان بودند كه دغدغه‌ها و نیازهایشان را در آنها وارد می‌كردند. در مقابل، در قرن بیست و یكم بازی‌ها هستند كه ساخته می‌شوند و كودكان تنها نقش استفاده كننده آنها را ایفا می كنند . عادت كردن به این وضعیت، باعث گریز ناخواسته كودكان از بازی‌های ساده و ابداعی شده كه خواسته‌های ایشان را برآورده نمی‌سازد . 

بنابراین یادآوری بازی های قدیمی نه به سبب رواج دادن دوباره آنها، بلكه باید با هدف ترویج فرهنگ درست بازی صورت گیرد. به عبارت دیگر، باید بازی‌های امروزی توسط خود كودكان  و با نظر آنها ابداع و انجام شود. دخالت‌های بزرگسالان هیچ وقت خالی از اهداف مشخص نمی‌باشد درحالی‌كه این كودكان هستند كه می‌خواهند بازی كنند. 

در كنار همه این موارد باید توجه داشت كه جامعه ما چون جامعه ای جدا افتاده از ریشه ها و اصلیت خود است بنابراین بازی‌ها می‌توانند شناخت خوبی از راه بازگشت به سوی آینده را نشان دهند.

...h4min

یکشنبه 27 آذر 1390موضوع مطلب : مطالب روزنامه,
ارسال شده توسط ابوالفضل قاضی در ساعت 00:37 | نظرگاه()
[cb:post_create_date]
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات